آثار ولایت

مراتب ولایت
مفهوم ولایت که در قرآن کریم و روایات به صورتهاى گوناگونى مطرح شده است ،

گاهى به ولایت اهل بیت (علیهم السلام ) اختصاص دارد

و گاهى درباره ولایت هر ولى خدا و هر مومن صالح است .

به عبارت دیگر، یک ولایت الله داریم : اءلا ان اءولیاء الله لا خوف علیهم و لا هم یحزنون .⁽⁷⁵⁾

کسانى که خود را تحت ولایت الله قرار مى دهند، متقابلا خدا هم ولایت آنها را بر عهده مى گیرد: الله ولى الذین آمنوا.⁽⁷⁶⁾

هر کسى که ولى خدا شد، خدا هم ولى او است .

این ولایت ، رابطه اى طرفینى بین مؤ منان و خداوند است .

مومن ولى خدا، و خدا هم ولى مومن است .

این ولایت ، در رابطه انسان با خدا وجود دارد.

دنباله ولایت خدا، ولایت رسول الله (صلى الله علیه و آله و سلم ) و ولایت اهل بیت (علیهم السلام ) است .

وقتى مى گوییم : ولایتى که براى خدا هست ، براى پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) و اهل بیت (علیهم السلام ) نیز وجود دارد، منظور فقط حکومت نیست ؛

بلکه تمام شؤ ون ولایت را در بر مى گیرد؛

البته در شعاع ولایت خداوند، مساله حکومت نیز مطرح شود؛

چون خدا است که حاکم و قانون را تعیین مى کند.

بدین ترتیب ، حکومت ، یکى از شؤ ون ولایت الله است .

ولایتى که به خدا، پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم )، امیر مؤ منان على (علیه السلام ) و دیگر امامان معصوم (علیهم السلام ) نسبت داده مى شود، مفهومى است که تشکیل مراتب دارد.

مرتبه اعلا و ذاتى آن ، براى خداوند متعالى ،

و مرتبه بعدى آن ویژه رسول الله (صلى الله علیه و آله و سلم )

و مراتب بعدى آن براى امامان (علیهم السلام ) ثابت است ؛

اما حقیقت این ولایت چیست ؟

رابطه بین خدا و بنده ، رابطه عبودیت و ربوبیت است .

اگر ما این رابطه را با اختیار خود پذیرفتیم

و در عمل تحقق بخشیدیم ،

آن وقت رابطه اى متشابهة الطرفین تحقق مى یابد

که ما ولى او مى شویم و او نیز ولى ما مى شود؛

اما اختیار این رابطه به دست من و شما است .

ما باید با اختیار خودمان این رابطه را برقرار و تقویت کنیم .

رابطه عبودیت و ربوبیت ، امرى تکوینى است . چه ما بخواهیم و چه نخواهیم ، خدا خدا است و ما هم بنده ایم ؛

اما ولایت تشریعى ، رابطه اى اختیارى است که ما باید بپذیریم ؛

یعنى بگوییم خدایا! ما بپذیرفتیم که تو خدا هستى و ما بنده ایم .

حال چگونه باید این معنا را تحقق بخشیم ؟